SARI KANTARON BİTKİSİ

Kategori: bitkiler, BLOG | 0

Latince Adı Hypericum perforatum olan ve Hypericaceae familyasına ait Sarı Kantaron bitkisi dünyada genelinde sıklıkla St. John’s Wort olarak tanınır. Ülkemizde ise Kantaron, kılıç otu, binbirdelik otu, kan otu, mayasıl otu gibi isimler ile anılır. Sarı kantaron bitkisi altın – güneş sarısına hakim bir renkte, şemsiye biçiminde çiçekleri bulunan, çalı formlu, çok dallı ve çok yıllık bir bitkidir. Avrupa, Asya, Kuzey Afrika ve Amerika sarı kantaronun yetişme alanlarıdır.

Bitki, Aziz (Vaftizci) Yahya için isimlendirilmiştir. “wort” kelimesi “kök” anlamına gelen eski bir İngilizce sözcükten gelir. Bazen “Güneş ışığı otu” olarak da anılır. Bitkinin Antik tıpta 2400 yıllık güvenli ve etkili kullanım öyküsü vardır. Antik Yunan’da kantaron siyatik, ateş ve zehirli sürüngen ısırıkları dahil olmak üzere birçok hastalığı tedavi etmek için kullanılmıştır. Hippocrates sarı kantaronu tıbbi olarak reçete etmiştir.  Eski Avrupalılar, sarı kantaronun hastalığa ve kötülüğe karşı sihirli, koruyucu güçlere sahip olduğuna inanmış, otacılar tarafından yara ve yanık tedavileri, depresyon ve böbrek, akciğer rahatsızlıklarında kullanılmıştır.

Osmanlılarda orduların savaşa çıkarken kılıç yaralarını hızlı tedavi ettiği için yanlarında kazanlarla sarı kantaron yağı bulundurdukları ve bu yüzden bitkinin “kılıç otu” olarak anıldığı bilinmektedir.

Bitkinin en önemli etken maddesi hiperisin (hypericin)’dir. Diğer bileşenleri arasında hiperosid, quercitrin, rutin, kloregenik asit, melatonin, hiperforin, adhiperforin gibi birçok etken madde bulunmaktadır. Sinir sistemini rahatlatıcı ve depresyon tedavisinde kullanılan drogların ana etken maddelerine sahiptir.

Dahili Kullanım Alanları

Sarı kantaron bitkisinin antidepresan, sakinleştirici olarak kullanılması, ABD ve Avrupa’da yapılan klinik çalışmalarda hafif-orta dereceli depresyon tedavisinde bitkinin etkinliğini doğrulamaktadır. Bu çalışmalar sonrası sarı kantaron büyük ün kazanarak kullanımı artmıştır. Çalışmalar doğrultusunda sarı kantaron bitkisinin sadece depresyon için değil, kaygı bozuklukları, anksiyete ve uyku bozuklukları tedavisinde de kullanılmaya başlanmıştır. Bitki, Sonbahar ve Kış aylarında güneş ışığı eksikliğinden kaynaklandığı düşünülen mevsimsel duygudurum bozukluğu (SAD- Kış depresyonu) yaşayan kişilerin tedavilerinde kullanılmaktadır. Araştırma sonuçlarında sarı kantaron bitkisinin ayrıca premenstruel sendrom (PMS), obsesif kompulsif bozukluk, menopoz sendromları ve viral enfeksiyonlarda tedavi potansiyeline sahip olduğu gözlenmiştir.

Sarı kantaron bitkisi, yaklaşık olarak 50 aktif bileşen içermektedir. Çiçeklerinde bulunan hiperisin adlı pigment depresyonun hafifletilmesine yardımcı olan maddedir. Birçok çalışma, “hypericin” maddesinin, monamin oksidaz (MAO) inhibitorleri ve seçici seratonin-geri alım inhibitorleri gibi duygu durumunu yükselten ve hafif sedatif etki yapan ilaçlar ile benzerlik göstermektedir.

Deri Üzerindeki Etkileri ve Cilt Bakımında Faydaları

Sarı kantaron, cilt için çoğunlukla yağı ya da tentürünün merhem, losyon ve kremlere eklenmiş olarak tüketilir. Cilt derisini yatıştırır. Tahriş ve iltihaplanmaları geçirir. Antiviral/anti-inflamatuar/antibakteriyel etkilere sahiptir. Bu yüzden deriyi iyileştirir, yeniler. Varis ve kılcal damarlar üzerinde etkilidir. I. derece yanıklar, güneş yanığı ve kaynar su yanıkları tedavisinde kullanılır. İyi bir hücre yenileyici olduğu için yara, kesik, sıyrık ve çürük tedavilerinde hızlı iyileşme sağlar. Romatizma, kas ağrıları ve sinir sistemi ile ilişkili ağrıların (miyalji) tedavisinde yararlanılır. Ciltte oluşan döküntüleri, kabarcıklı ve kaşıntılı cilt yaralarını yatıştırır. Egzama, zona, sedef gibi cilt hastalıklarını tedavi edicidir. Saçları besler, saç derisi sorunlarını (kepek, egzama) rahatlatır. Uçuk tedavisinde, iltihaplı aknelerde tedavi edicidir. Sert ve gergin kasları yumuşatmak, siyatik ve sırt ağrılarını hafifletmekte mükemmeldir. Bebek egzaması ve pişik tedavisinde ve bebek ürünlerinde sıkça kullanılmaktadır. (3 yaş altı çocuklarda süreli ve yağının seyrelterek kullanılması önerilmektedir.) Cilt lekeleri üzerinde tedavi edici etkisi vardır. Özellikle dönemsel oluşan güneş lekeleri için kullanımı yaygındır.

Sarı Kantaron Bitkisinin Yan Etkileri

Sarı kantaron fotosensitif bir bitkidir. Kullandıktan sonra 4 saat içinde güneş ışığı ile temas edilmemelidir. Anti-depresan ilaçlar ile etkileşim yapabileceğinden birlikte kullanımı tavsiye edilmez. Hamilelikte kullanılmamalıdır.